Aan het begin van een workshop over de presentiebenadering vraag ik vaak:

Waar denken jullie dat deze benadering over gaat?

Deelnemers spreken dan altijd heel goeie associaties uit, zoals deze:

‘Er zijn’
‘Aanwezig zijn’

Begrijpelijk, want het zit in de naam: presentie. Toch?

‘Er zijn’ en ‘aanwezig zijn’ roept het idee op:

Aanwezig zijn, zonder gedoe, zonder aanpakkerij, gewoon aanwezig zijn, een mens bij een mens (en geen nerveuze, taakgedreven, op-naar-de-volgende-todo fikser).

Dat dit van grote waarde is en dat de presentiebenadering hier ongetwijfeld voor opkomt.
(In een hulpverleningswereld die dreigt te verzakelijken en te verdoelmatigen en steeds minder aanvoelt dat dit als kilte en soms geweld ervaren wordt door mensen in een kwetsbare context).

Toch niet

Ik vind het niet kloppen.

Stel je voor dat ik een handleiding schrijf om goed te daten, en ik zou zeggen: het gaat over ‘er gewoon zijn’.
Mooie gedachte, maar wat schiet je ermee op?

Natuurlijk, er zijn momenten en situaties waar je als hulpverlener best de ontvankelijkste, meest raakbare en bescheiden versie van jezelf bovenhaalt!
Maar als ik nu moet verwoorden waar de presentiebenadering op aanstuurt en houvast voor aanreikt, dan zeg ik: het gaat over dingen als:

• het aangaan van een intense relatie,
• een intens heen-en-weer,
• een proberen en sensitief zijn voor hoe dat landt,
• daar wijs uit proberen te geraken,
• jezelf bijsturen,
• weer iets inbrengen,
• ruzie maken op de best mogelijke manier en bang zijn dat het ‘té’ zal zijn voor de ander

Spannend

Ik denk nu aan een gesprek met Jacqueline.
Ik zat erg in met een beslissing die ze genomen had.
Ik deelde de zorg van een collega dat Jacqueline van de regen in de drup zou geraken.
We wilden respect opbrengen voor haar kijk.
Voor haar spiritualiteit.
Voor haar behoefte aan zeggenschap.
Ik had Jacqueline na het vorige gesprek bijna een mail gestuurd met mijn eigen redenering en mijn eigen voorkeur.
Ik had net op tijd geluisterd naar een ongerust gevoel in me dat sterker werd hoe dichter ik bij het punt kwam van het versturen van de mail.
Tijdens de volgende ontmoeting hoorde ik mezelf zeggen dat ik iets had geschreven, en of ik het mocht voorlezen.
Ze keek me nieuwsgierig aan.
Het mocht.
Daarna hadden we een intens gesprek.
Ik was zelf intens, onderbrak haar soms, sprak luid, smeekte haar.
Ik werd soms bang dat dit niet oké was, gezien het machtsverschil.
Ik zei een paar keer iets als: ‘Het gaat er verhit aan toe tussen ons, is dit nog oké voor jou?’
Ik heb gevraagd: ‘Ben je nu boos op mij?’

Was dit, dit wat ik nu schets, ‘goed’?
Geen idee, Jacqueline heeft daar meer over te zeggen dan ik.
Maar mijn houvast tijdens dit alles, in het precaire van haar leven en het dynamische van onze ontmoetingen, was de presentiebenadering, zoals ik die begrijp.

Ik kan dit niet beschrijven als ‘gewoon er zijn’ of ‘aanwezig zijn’.
Wel als:

‘met een bang en bekommerd en hoopvol hart het heen-en-weer aangaan dat zich ontplooide tussen ons zonder dat de uitkomst vaststaat’.

Een experimentje?

Probeer deze week eens, midden in een gesprek dat ergens over gaat, te vragen:

Hoe komt dit nu bij je aan? Of: Hoe landt dit?

Niet als techniek, maar omdat je het echt wilt weten.
En kijk wat er dan gebeurt, bij de ander, bij jou, tussen jullie.

Johan Van de Putte

PS Stuur me gerust je mening of een eigen ervaring. Ik lees alles, en wie weet komt het (anoniem) terug in een volgend stuk.

PPS Voor opleiding of supervisie in de presentiebenadering, mail me